زندگی پرفروغ حضرت ثامن الائمه علی بن موسی الرضا علیه السلام

در تاریخ غفاری روز پنجشنبه ۱۵ و در جدول مصباح سه شنبه ۱۱- در مطالب اسئول ۱۱ ربیع الثانی- عیون الاخبار ۱۹ ربیع سال ۱۵۳ پنج سال پس از وفات حضرت صادق نوشته :

شیخ سفید می‌نویسد : حضرت رضا علیه السلام در مدینه سال ۱۴۸ متولد شد و در طوس خراسان در ماه صفر ۲۰۳ در سن ۵۵ سالگی شهید گردید مادرش ام ولد و معروف به امالبنین بود و مدت امامتش ۲۰ سال طول کشید.

در کشف الغمه ۱۱ ذی حجه سال ۱۵۳ نوشته وجود مبارک حضرت رضا علیه السلام در مهر عصمت و آغوش ولایت تربیت و نشو و نما یافت و از سرچشمه وحی و الهام ادب و فضیلت آموخت.

آن حضرت در رحلت جدش ۵ سال بود و در رحلت پدرش ۳۶ ساله و قریب ۲۰ سال هم در دوره امامت آن حضرت بود مجموع عمر حضرت رضا (ع) ۵۵ سال.

تاریخ جغرافیایی مشهد

خراسان مرکب است از دو کلمه (خور) یعنی آفتاب  و (آسان) یعنی طلوع کننده این استان از شمال محدود است بماوراء النهر و قسمت‌هائی که از آن جدا شده از شرق بصره می‌رود و دشت نامید و از جنوب به کرمان و از مغرب به استان تهران و گرگان وصل می‌گردد.

زمین خراسان عموماً کوهستانی و ارتفاع کوه‌های آن در شمال و مشرق و بیشتر تعداد آن عموماً از شمال غربی به جنوب شرقی و دره‌های پر آب و حاصلخیز بین این دشت‌ها قرار گرفته که در هر یک از آنها مراکز پرجمعیتی دیده شده که در سابق آبادی و اهمیت بیشتری داسته است.

دره‌های آن قوچان- شیروان- بجنورد- سبزه‌وار- نیشابور- مشهد- دره قائنات- بیرجند- رود باس- مهم اترک- گرگان- کشف رود- رود ابریشم و قراسو

مردان نامداری که از آن طلوع کرده‌اند : فرودسی- خیام- غزالی- انوری- خواجه نصرالدین عطار

وجه تسمیه شهید از آغاز شهادت حضرت رضا علیه السلام شروع می‌شود.

جغرافیای خراسان :

خراسان بنقل یاقوت بلاد وسیعی است که اول حدود آن مجاور عراق و قصبه جوین و بیهیق و آخر آن هند و طخارستان و غزند و سجستان می‌باشد و از مهمترین شهرهای آن در زمان یاقوت نیشابور- هرات- مرور بود و اکنون مرکز استان خراسان مشهد می‌باشد.

خراسان در تاریخ ایران قسمتی مهم از صفحات آنرا اشغال نموده است و حدود آن ترکمنستان و افغانستان و سیستان ورس بود و در وجه تسمیه آن نوشته‌اند چون آفتاب ایران از آنجا طلوع می‌نماید مشرق می‌گویند و لشکر آنجا را لشکر شرق می‌گویند.

فتح خراسان و ولایت آن :

حضرت امیرالمومنین (ع) در سال ۲۷ خواهرزاده خود حبده بن هبیره را مأمور خراسان فرموده اهالی نیشابور از او اطاعت نکردند برگشت به مدینه.

تا سال ۴۲ خراسان و سیستان و هند و بحرین جزء جمع زیاد بن سمیه پدر عبیدا… قاتل حسین (ع) شد و سلطنت معاویه بواسطه ابن زیاد که بعد او را برادر خود خواند قوت گرفت.

در سال ۵۱ ربیع بن زیاد حارثی از طرف زیاد فرماندهی کل والی خراسان شد و پنجاه هزار نفر از مردان بصره و کوفه را به خراسان کوچ داده و طغیان آنها را آرام کرد.

در سال ۵۴ عبیدبن زیاد والی خراسان شد و در این حکومت اموال بسیاری اندوخت.

در سال ۵۶ سعیدبن عثمانی بن عفان والی خراسان شد و سمرقند و ترمذ را فتح نمود و در این جنگ قشم بن عباس کشته شد و در سمرقند مدفون گردید.

در سال ۶۳ ربیع بن خیثم که از زهاد ثمانیه بوده از دنیا رفت و در همین کنونی (خواجه ربیع) که بنام او شهرت دارد و مزار عمومی است دفن شده.

در سال ۸۷ عبلالملک بن مروان خراسات و سیستان را به جمع حجاج بن یوسف ثقفی سپرد و محهلب بن ابی صفره از طرف حجاج والی خراسان شد و عبید ابن ابی بکر حاکم سیستان شد.

و این والی در سال ۸۲ پس از جنگ و صلح جرجان از جهان درگذشت.

در سال ۸۳ یزیدبن محهلب والی خراسان شد و در ماوراء النهر فتوحاتی کرد.

در سال ۹۶ قتیبه کاشفر را فتح نموده و تا دیوار چین پیشرفت و از خاقان چین جزیه گرفت.

در سال ۹۷ یزیدبن مهلب از طرف سلیمان بن عبدالملک بار دیگر حاکم خراسان شد تا در سال ۱۰۰ که عمر بن عبدالعزیز او را عزل کرد و خود نظارت نمود.

در سال ۱۲۰ نصربن سیار والی خراسان شد.

در سال ۱۲۴ ابومسلم مرورزی حاکم خراسان شد و با نصر برسر نزاع بنی امیه و بنی عباس که اختلاف داشتند پیکار سختی شد تا نصر در سال ۱۳۰ فرار کرد.

در سال ۱۳۰ حمیدبن قحطبه طائی از طرف ابومسلم مرورزی حاکم خراسان شد و ابومسلم خود مرور اختیار کرد و آنجا را فتح نموده و مرکز حکومت خود قرار داد.

در سال ۱۳۷ ابومسلم به بغداد رفت و با اینکه بنفع بنی عباس پیکار و مبارزه می‌کرد و خلافت عباسیان مرهون مجاهدات او بوده منصور دوانیقی به او بد گمان شد و او را دستگیر کرده امر به قتلش داد.

در سال ۱۴۸ حضرت امام رضا علیه السلام متولد شدند و در همین سال حضرت امام جعفر صادق (ع) از دنیا رفت.

در سال ۱۵۹ مقنع مروی در خراسان مدعی الوهیت شد و بدست حمید بن قحطبه در خراسان از دنیا رفت.

در سال ۱۷۳ هارون برای امین بیعت گرفت و در سال ۱۷۵ متصرفات خود را بین سه پسر خود تقسیم کرد.

محمد امین والی شام شد. عبدا… مامون والی همدان تا آخر خاک شرق- قاسم موتمن والی هویزه اسلامی شد.

در سال ۱۸۰ علی بن عیسی ماهان والی خراسان شد.

در سال ۱۸۳ برای مامون بیعت گرفت و در سال ۱۸۷ هارون برامکه را نابود کرد و پس از آن انقلاب در خراسان رخ داد.

در سال ۱۹۱ هرثمه بجای علی بن عیسی ماهانی حاکم خراسان شد.

در سال ۱۹۲ هارون بطرف خراسان آمد و ماهان را همراه آورد و در طوس در گذشت و مامون مرو را پایتخت خود قرار داد.

در سال ۱۹۳ هرثمربخار را فتح کرد و ابو رافع را اسیر کرده به خراسان آورد مامون از سال ۱۹۳ در مرو مستقلاً حکومت نمود امین را کشت و رسماً خلیفه شد هفت سال گذشت در این مدت بود که فکر کرد حضرت امام رضا (ع) را بولایتعهدی برگزیند تا از شرور رفتن در امان باشد و در سال ۲۰۰ این فکر عملی شد و حضرت امام رضا (ع) دو سال بیشتر در این مقام دنیوی را نداشتند و در هر آن خون دل می‌خورد و برای مصالح اجتماعی مسلمین خودداری می‌فرمود.

با این مقدمه ثابت شد که خراسان از سال ۴۲ تا سال ۲۰۵ زیر سلطه اعراب بود و حساسترین تاریخ این سرزمین از ۹۳ تا ۲۰۴ می‌باشد و شهرت جهانی خراسان در اسلام از زمانی است که نوقان طوس آرامگاه حضرت ثامن الائمه ارواحنا الفداء قرار گرفت و مکتب رضوی شهرت جهانی گرفت چه برای اجتحاجات علمی آن حضرت در تمام خطه خراسان از مرو و سرخس و نیشابور و طوس و غیره از برکاتی که از مشهد مبارکش مصیب مردم جهان

منتخب التواریخ ص ۴۰۱ چاپ سنگی

کوه سنگی :

در جنوب مشهد کوه سنگی است و این همان کوهی است که حضرت امام رضا علیه السلام هنگام عبور از ده سرخ بطرف طوس بدین کوه تکیه کرده و دعا فرمودند خداوند بدان برکت دهد و از آن سنگ‌ها ظروف بسیاری و دیگ‌های طبخ می‌سازند و به اطراف می‌برند.