این مراسم آئینی، دوازده سال است که در کوهستان های این منطقه برگزار می شود. “نوروز بل”ی که از آن هیچ نشانی رسمی و علنی از پس از انقلاب ۵۷ تا سال ۸۵ در منطقه یادشده نیست. نکته در خور توجه در این باره، دو نگاه موازی و در عین حال “دوگانه”ای است که این سالها “نوروزبل” و اهالی منطقه با آن روبرو بوده اند. دو گانه ای از اجرای مراسم، یکی به اصطلاح بخش خصوصی و ملی یا شبه ملی که صفرعلی رمضانی (عمو صفر) که از هنرمندان عرصه موسیقی شرق گیلان است و دیگری اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری گیلان که با رویکردی دولتی و حکومتی در صحنه ی فرهنگ و هنر منطقه حاضر است. در این باره با سهراب مقدسی، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی لنگرود که خود در مراسم نوروزبل (۱۶ مرداد ۹۶) تحویل سال گیلانی ۱۵۹۱ حضوری فعالانه و پررنگ در هالی دشت داشت پرسیدیم کمی از این آیین و مراسم بگویید که چرا از پس از پیروزی انقلاب ۵۷ تا سال ۸۵ نشانی علنی از این مراسم در منطقه گیلان نبود، اما به یکباره می بینیم که محل توجه واقع شده و شما هم نیز در صحنه ی این مراسم حاضرید؟
سهراب مقدسی: برای ما هم از همان ابتدا این پرسش مطرح بود که چرا این وقفه حاصل شد و ناگهان از دوازده سال پیش این تقویم گیلکی احیاشد. جناب صفر علی رمضانی هنرمند لنگرودی که سالهاست پیگیر و در عین حال مجری این مراسم است، می تواند اطلاعات جرئی تری به شما در این زمینه بدهد. اول، مخالفت ها بسیار بود. چون گمانه های آتش پرستی بر آن می رفت، اما با جلسات متعدد با مسئولان فرهنگی، اجتماعی و امنیتی استان و دفاع های جناب رمضانی از بازاحیاء این مراسم آیینی در کوهستان های دیلمان، نگاه یکتاپرستانه ی تاریخی چنین مراسمی از سوی متولیان استانی محرز شد و بنا بر موافقت و تداوم این مراسم گذاشته شد که چندی پیش به ثبت ملی هم رسید.
از صفرعلی رمضانی، مبتکر و مجری این برنامه ی فرهنگی و تاریخی درباره نوروزبل پرسیدیم که چرا از سال ۵۷ تا سال ۸۵ سکوت و خاموشی بود و یکباره از ۸۵ نوروزبل، گُل کرد در این منطقه؟
صفرعلی رمضانی: “نوروزبل، قبل از انقلاب هم وجود داشت. همیشه وجود داشت. در محافل خصوصی برگزار می شد، سال ۸۵ بود که جمعی از پژوهشگران گیلانی مثل آقای جکتاجی و امین حسن پور روز بعد از مراسم نوروز بل که در ملکوت املش برگزارشده بود، به من خبر دادند و قرار شد من هم به سهم خودم در سالعای بعد، بخش موسیقی نوروز بل را برعهده بگیرم که از همان موقع شروع کردم و هنوز هم هر وقت می روم ییلاق، اهالی آنجا مرا که می بینند می گویند نوروز بلی آمد! البته این مراسم نوروزبل، بدون آنکه رسانه ای شود، در روستاهای اشک، نوروزمحله و ملکوت برگزار می شد، اما این سال ها اشکال کار ما در موازی کاری هایی است که اینجا دیده می شود. این یک کار جوششی و مردمی است، میراث فرهنگی خودش مستقلا می آید این مراسم را برگزار می کند که به لحاظ محتوایی با برنامه نوروزبل ما متفاوت است. ما از نوروز بل، یک بنگاه اقتصادی درست نمی کنیم. کار سیاسی نمی کنیم. ما همان شبی که فردایش تحویل سال دیلمی است، یعنی هفدهم مرداد جشن می گیریم. تاکنون به شکل تقریبی که حساب کتاب کردم، همین نوروزبل، دیدم حدود دوازده میلیون تومن برایم هزینه در برداشته است و از جیبم می دهم. اینها را بی توقع از هیچ جا و با شوق انجام می دهم. ولی میراث فرهنگی خودش می خواهد مستقلا برگزارکند نوروزبل را هفته آینده که خوب است بروید از آنها هم گزارش بگیرید.
هقته نامه نقش گیلان در مراسمی که میراث فرهنگی منطقه به مناسبت آغاز سال نوی دیلمی در همین مردادماه برگزارمی کند، با هدف روشنگری پیرامون نوروزبل، طرح پرسش هایی از مسئولان مربوطه خواهد داشت که امیدواریم پاسخ ها موجب رفع برخی ابهامات درباره این آیین کهن گیلانی باشد.
