زنانه شدن مصرف مواد مخدر در کشور/ اعتیاد زنان مساله ای اجتماعی نه شخصی

به تصور اکثر افراد جامعه سو مصرف مواد عمدتا پدیده‌ای مردانه است . اما علل زیادی وجود دارد که موجب افزایش تعداد زنان معتاد (طبق آمار اعتیاد زنان در ایران)در جامعه می‌گردد. این دلایل اکثرا در گرایش مردان و زنان به اعتیاد مشترک می‌باشد و در برخی‌موارد مختص به زنان و دختران است.

 نبود امکانات گذراندن اوقات فراغت 

متاسفانه در جامعه ما برای زنان، زمان، مکان و فعالیت‌هایی برای گذران اوقات فراغت تعریف نشده است. در چنین حالتی فرد احساس سرخوردگی می‌کند و از برون‌گرایی به درون‌گرایی گرایش پیدا می‌کند. فرد دچار بی انگیزگی و اضطراب شده و برای تحریک مغزی خود، به سراغ استفاده از مواد مخدر می‌رود.

 عادی شدن کشیدن سیگار و قلیان در بین زنان

در سال‌های اخیر و با گسترش اعتیاد در میان مردان و ناموفق بودن دولت و سازمان و دستگاه‌های مسئول در مقابله با این پدیده، قبح این مساله در جامعه شکسته شده است. همچنین کشیدن سیگار و قلیان زنان جوان و نوجوان نزد افکار عمومی عادی شده است و بسیاری از زنان در کنار افراد خانواده اقدام به استعمال این مواد می‌کنند. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان مسایل اجتماعی، سیگار و قلیان دروازه‌ای برای ورود به دنیای اعتیاد است.

 اعتیاد زنان به شیشه آن هم برای لاغر شدن

برخی از زنان معتاد در ابتدا برای داشتن اندامی زیباتر و لاغر شدن به توصیه دیگران اقدام به مصرف مواد مخدر صنعتی به ویژه شیشه کرده و فکر می‌کنند استفاده از این مواد اعتیادآور نیست. استفاده از این مخدرها در مدت زمان کوتاهی، عوارض و اثر خود را نشان می‌دهد و البته آن زمان متاسفانه فرد وابسته شده و دیگر کاری از دست کسی برنمی‌آید. زنان معتاد به شیشه از روز اول با هدف اعتیاد سراغ شیشه نرفته اند بلکه دلایلی مثل لاغری باعث اعتیاد زنان به شیشه شده است.

گروه همسالان و دوستان ناباب

با گرایش جوانان به سمت زندگی مدرن، زنان برای همسو کردن خود با اینگونه زندگی و نشان دادن خود به عنوان یک فرد روشن‌فکر در جمع دوستان به پیشنهاد مصرف مواد مخدر نه نمی‌گویند. متاسفانه استفاده از مواد مخدر به ویژه صنعتی در میهمانی‌های شبانه جوانان به یک هنجار تبدیل شده است.

از عوامل موثر دیگر در گرایش زنان به مواد مخدر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

زندگی با یک مرد معتاد (پدر یا همسر)

نداشتن آگاهی و رشد نیافتن مهارت‌های زندگی برای مقابله با مشکلات

فقدان شایستگی فردی برای کسب پایگاه شغلی

توزیع ناعادلانه منابع درآمد در جامعه و همین‌طور بین زنان و مردان

تشدید احساس محرومیت نسبی (تحت تاثیر فرهنگ جهانی و اقتصاد جهانی)

استفاده از مواد مخدر برای بیدار ماندن در شب‌های امتحان و وابسته شدن به این مواد

قربانی خشونت بودن (تحقیقات نشان می‌دهد که زنان معتاد و الکلی نسبت به دیگر زنان میزان خیلی بیشتری از خشونت را تجربه و تحمل می‌کنند)

احساس بازنده بودن در رقابت‌های شغلی و به دنبال آن، احساس ناتوانی در نیل به موفقیت، احساس ناامنی، ناعادلانه دانستن نظام اجتماعی، احساس خشم و بی‌اعتمادی در خانه، محل کار و مدرسه نیز در گرایش زنان به اعتیاد و مواد مخدر موثر است.

عوارض اعتیاد در زنان

دختران و زنانی که به اعتیاد دچار می‌شوند، خانواده و جامعه برخورد و برداشت سنگین‌تری با آن‌ها دارد. به این دلیل که زنانگی که با مادرانگی و محجوبیت در جامعه ما گره خورده، از حرمتی خاص برخوردار است. این تصور در فرهنگ ما وجود دارد که اعتیاد در زنان ضربه‌های اجتماعی و فرهنگی بیشتری در پی دارد و کم‌ترین عارضه اجتماعی اعتیاد در زنان متلاشی شدن خانواده است.

بر اساس آمار جهانی، اعتیاد در زنان ، عوارض خطرناک‌تری نسبت به مردان ایجاد می‌کند که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

زنان ۶ سال زودتر از مردان به ورطه وابستگی شدید، که درمان آن طبعا سخت‌تر و عوارض جسمی، روانی و اجتماعی آن نیز به مراتب بیشتر است کشیده می‌شوند. برای مثال فاصله زمانی اولین تجربه مصرف مواد مخدر، تا تزریق در زنان بطور متوسط ۲ سال طول می‌کشد در حالیکه این زمان در مردان حدود ۸ سال است.

مرگ در اثر مصرف مواد مخدر در زنان و دختران سریع‌تر رخ می‌دهد. بخصوص مصرف بیش از حد، خودکشی و تصادفات ناشی از آثار مصرف برخی مواد مخدر علت اصلی مرگ و میر در زنان معتاد است.

به دلیل اینکه اعتیاد در زنان زمینه‌ساز سایر انحرافات است، استفاده تزریقی از مواد مخدر و وجود سرنگ‌های مشترک، همچنین رابطه جنسی پرخطر در این زنان خطر ابتلا آنها به ایدز، هپاتیت و سایر بیماری‌های مقاربتی را افزایش می‌دهد.

افزایش خانه‌های مجردی، روابط خارج از چارچوب خانواده، ازدواج های سفید، روابط نامشروع  را می‌توان از سایر تاثیرات اعتیاد زنان به شمار آورد‌ زیرا زنان معتاد پس از مدتی درآمد خود را از دست داده و برای امرار معاش و تامین مواد مخدر مصرفی خود دست به هر کاری می‌زنند که فحشا و تکدی‌گری از جمله این موارد است.

زنان معتاد در مقایسه با دیگر زنان مسایل و مشکلات روانی بیشتری دارند به طوری که بر اساس بررسی‌های انجام شده اختلالات افسردگی یا اضطراب، شایع‌ترین بیماری در بین زنان معتاد به مواد مخدر است. همچنین اعتیاد موجب از بین رفتن قدرت تفکر و تصمیم‌گیری مناسب، بروز مشکلات فراوان در زمینه اشتغال و فعالیت اجتماعی فرد، فقر، فحشا و انحرافات جنسی می‌شود.

زندانی شدن زنان به دلیل جرایم مرتبط با مواد مخدر نظیر دزدی‌های کوچک، شریک شدن در جرایم بزرگ‌تر، فروش مواد مخدر، پیوستن به زنان خیابانی و روسپیگری، ضرب و شتم و تهاجم نیز از عوارض اعتیاد در زنان است.

معتادان تحصیل کرده

بررسی‌های ستاد مبارزه با موادمخدر حاکی از این است که بیشتر معتادان، اعتیاد را در فاصله سنی ۲۰ تا ۲۴ سالگی شروع کرده‌اند؛ این یعنی سنینی که افراد معمولا دانشجو هستند. هرچند مطالعه دقیقی در خصوص میزان اعتیاد دانشجویان منتشر نشده، ولی آخرین بررسی‌ها در خصوص آمار اعتیاد در مورد دانشجویان که در سال ۹۴ انجام شده نشان می‌دهد که ۱٫۶ درصد دانشجویان وزارت بهداشت و ۲٫۶ درصد دانشجویان وزارت علوم تجربه مصرف مواد مخدر را دارند. البته مدیران ستاد مبارزه با موادمخدر می‌گویند که آماری از شیوع اعتیاد در بین دانشجویان دانشگاه آزاد ندارد و امسال در حال مطالعه پیرامون این موضوع هستند.

مطالعه در خصوص دانش‌آموزان معتاد یا در معرض خطر اعتیاد به سادگی امکان پذیر نیست؛ هرچند برخی مراجع رسمی و غیررسمی از کاهش سن شروع به مصرف دخانیات و موادمخدر به ۱۲ سالگی خبر داده‌اند اما ستاد مبارزه با موادمخدر در آمارهایی که اعلام کرده است،‌ می‌گوید که تاکنون ۳۶۰۰ دانش‌آموز پر خطر یا در معرض خطر اعتیاد شناسایی شده‌ و به مراکز مشاوره راهنمایی شده‌اند.

از نظر تحصیلات هم بیشتر معتادان دیپلم یا زیردیپلم هستند اما ۲۰ درصد معتادان کشور هم مدرک تحصیلی فوق‌دیپلم(کاردانی) یا بالاتر دارند.

اما شاید آخرین و جالب‌ترین آمار در خصوص اعتیاد، مردمی باشند که هر روز داروهای اعتیادآور استفاده می‌کنند و کم‌کم دچار اعتیاد پنهان شده‌اند؛ آمارها نشان می‌دهد حدود ۱۴ درصد مردم بدون تجویز پزشک داروهای اعتیادآور مصرف می‌کنند. داروهایی مثل قرص‌های خواب‌آور، استامینفون کدئین و سایر داروهای مخدر و مسکن که به راحتی توسط مردم مصرف می‌شوند و برخی‌ها هم بدون اینکه خودشان بدانند، خواب و بیداری‌شان وابسته به این داروهاست.